Dlaczego tak wybitne jednostki, wrażliwe na duchowe piękno i los człowieka, jak malarz Emil Nolde (1867-1956) i literacki noblista Knut Hamsun (1859-1952) byli związani z hitlerowskim reżimem? Jak można to zrozumieć? Do dziś wielu zachwyca się ich twórczością.
Amerykańska wytwórnia pracująca nad ekranizacją antywojennego reportażu białoruskiej noblistki Swietłany Aleksijewicz „Wojna nie ma w sobie nic z kobiety” przerwała prace, argumentując, że w obecnej sytuacji wojny w Ukrainie, widzowie nie będą chcieli oglądać kobiet w radzieckich mundurach. Sama Aleksijewicz wielokrotnie wypowiadała się przeciwko rosyjskiej agresji i apelowała o dostawy broni na Ukrainę. To niesamowite jak wielki wpływ ma ta wojna na kulturę. Co będą ludzie czytali i oglądali po wojnie? Czy Dostojewski i Tołstoj będą nadal wielkimi pisarzami? A może będziemy musieli wszyscy przejść terapię, aby na słowo Rosja nie otwierał nam się scyzoryk w kieszeni. Na zdjęciu Swietłana Aleksijewicz (foto: Adam Walanus).
Znana nam wszystkim Maria Konopnicka obchodzi w tym roku 180. rocznicę urodzin. Nie wszyscy wiedzą, że napisała kilka utworów, w których krytykuje klerykalizm i oskarża hierarchów Kościoła katolickiego o zbrodnie.
Przed laty złożyła mi wizytę główna księgowa z dużej firmy. Poprosiła o prywatną rozmowę w delikatnej kwestii. Tak to nazwała „delikatna, poufna kwestia”. O co więc chodziło? Zaproponowała darowiznę 20 tysięcy złotych na prowadzoną przeze mnie poradnię dla uzależnionych. Ucieszyłem się, ale nie na długo. Chodziło jej o to, abym poświadczył, że przyjąłem darowiznę w wysokości 20 tysięcy, a ona mi da tysiąc złotych. Natychmiast otworzyłem drzwi i kazałem jej wyjść.
Książka Papiniego „Dante żywy” jest hołdem złożonym geniuszowi Dantego, laudacją, która wydaje się zbyt emocjonalna, przesadzona. Nie jest jednak kiczem ani bluźnierstwem, choć autor umiejscawia go gdzieś pomiędzy Bogiem a człowiekiem.
Lekturę trylogii Emila Zoli „Trzy miasta” zacząłem od dwóch podniszczonych tomów drugiej powieści zatytułowanej „Rzym”. Ksiądz Piotr, bohater powieści, widzi XIX wieczny katolicyzm jako walący się gmach sztucznie podtrzymywany przez hierarchów walczących o wpływy. Ich zbrodnie i ludzkie słabości są ukrywane przed światem, by na wieczną instytucję, broniącą boskich praw, nie padł cień podejrzenia o hipokryzję i nie zagroził jej wizerunkowi. Skąd my to znamy?
Niewielka książeczka zatytułowana „Pamiętniki Adama i Ewy” autorstwa Marka Twaina, skłoniła mnie do kilku refleksji o szalonym pomyśle Adama, o Bożym eksperymentowaniu, o przebiegłości węża i o świecie, który bez tajemnic staje się nudny. (Ilustracja: Douglas Fryer, Adam i Ewa)
Tytułowe opowiadanie „Ślepy ferman” rozbudowuje wątek, jaki już się pojawia w powieści Ismaila Kadare „Pałac snów”. W kraju wychodzi dekret nakazujący ściganie i karanie ludzi spoglądających złym okiem. Karą dla „złoocznych” jest „wyoczenie” czyli oślepienie. Jeśli ktoś sam przyzna się do tego, że ma złe oczy, będzie mógł wybrać sposób „wyoczenia” i dostanie ponadto dożywotnią rentę. Jeśli natomiast Centralna Komisja sama złapie „złoocznego”, to nie będzie miał możliwości wyboru. O sposobie „wyoczenia” zdecyduje komisja. Donoszenie jest na porządku dziennym. Żona donosi na męża, brat na brata. Ulice roją się od szpiclów.
Zdecydowanie źle oceniana przez historię działaczka komunistyczna Wanda Wasilewska stworzyła w swoim życiu powieści, które niesłusznie skazano na zapomnienie, wycofano ze szkół i uznano za szkodliwe. A to tylko dlatego, że autorka stanęła po niewłaściwej stronie barykady.
Rzeka Toczna w Ruskowie
Krótkie opowiadanie Jacka Londona „A niech to żółwie Tasmana!” warto przeczytać uważnie, a nawet podialogować sobie z bohaterami robiąc w czytaniu przerwy na kilka minut rozmyślania.
